Column: Het vak leren of het vak beleven?
2 november 2026
Het vullen van een opleidingsklas lijkt tegenwoordig soms lastiger dan het ontwikkelen van de opleiding zelf. Terwijl de behoefte aan goed opgeleide kostendeskundigen onverminderd groot is, zien we tegelijkertijd dat professionals kritischer kijken naar waar zij hun tijd aan besteden. Een opleiding van meerdere dagen vraagt immers om een investering. En als kennis overal beschikbaar is, waarom zou je dan nog in een klaslokaal gaan zitten?
Kennis was nog nooit zo toegankelijk als vandaag. Met een paar zoekopdrachten vinden we normen, richtlijnen en marktinformatie. Webinars zijn op elk moment beschikbaar. Kunstmatige intelligentie geeft binnen enkele seconden antwoord op complexe vragen. Daarnaast investeren veel organisaties steeds meer in de ontwikkeling van hun eigen medewerkers via interne opleidingsprogramma's en kennisplatforms. Dat roept een interessante vraag op: als kennis overal te vinden is, wat is dan nog de meerwaarde van een opleiding?
Misschien ligt het antwoord juist niet in de kennis zelf.
Ons vakgebied verandert snel. Projecten worden complexer, risico's nemen toe en opdrachtgevers verwachten steeds meer onderbouwing voor hun keuzes. Daarmee verandert ook de rol van de kostendeskundige. De tijd dat wij vooral werden gezien als degenen die een berekening maakten, ligt achter ons. Steeds vaker wordt van ons verwacht dat wij risico's signaleren, scenario's afwegen en opdrachtgevers helpen om betere keuzes te maken. De kostendeskundige ontwikkelt zich steeds meer tot adviseur.
En adviseurs worden niet gevormd door informatie alleen. Informatie kun je opzoeken. Kennis is weten wat die informatie betekent voor dit project, deze opdrachtgever, dit risico. En dat leer je pas door die kennis te toetsen aan anderen.
Een interne opleiding leert je hoe de eigen organisatie werkt. Dat is waardevol. Maar een externe opleiding biedt iets wat intern veel moeilijker te organiseren is: de ontmoeting met andere professionals. Met collega's uit andere organisaties, met opdrachtgevers, aannemers en adviseurs die dagelijks voor vergelijkbare uitdagingen staan, maar daar soms heel anders mee omgaan.
Juist daar ontstaat ontwikkeling. Niet wanneer iemand vertelt hoe het moet, maar wanneer verschillende visies samenkomen: in een discussie over risico's, keuzes of projectaanpakken. Of wanneer blijkt dat een vraagstuk dat binnen jouw organisatie al jaren op één manier wordt benaderd, ook vanuit een ander perspectief kan worden bekeken. Bijvoorbeeld wanneer een aannemer uitlegt hoe hij hetzelfde risico prijst als jij.
Dat zijn momenten die je niet vindt in een handleiding, webinar of AI-chat.
Daarom moeten we opleidingen misschien minder zien als een plek waar informatie wordt overgedragen en meer als een plek waar het vak wordt beleefd. Waar ervaringen worden gedeeld, relaties ontstaan en nieuwe inzichten groeien. Want informatie kun je tegenwoordig overal vinden. Kennis ontstaat vaak pas in de ontmoeting met anderen.
Daar ligt ook de kracht van de NVBK, ook in haar opleidingen. Niet alleen in bijeenkomsten, nieuwsberichten of werkgroepen, maar vooral in het samenbrengen van professionals die bereid zijn kennis en ervaringen te delen, elkaar uit te dagen en kritisch te bevragen. Door buiten de grenzen van de eigen organisatie te kijken, groeit niet alleen de individuele professional, maar ontwikkelt ook ons vakgebied zich verder.
Dat is uiteindelijk misschien wel het antwoord op de vraag waarom een opleidingsklas vandaag de dag nog steeds relevant is. Niet omdat we informatie tekortkomen, maar omdat we elkaar nodig hebben.
Nicole van Kuijk, NVB-bestuurslid, portefeuille Opleidingen
